Πόσο συχνά έχετε πιάσει τον εαυτό σας να λέει: «Με εκνεύρισε με την συμπεριφορά του», «Με αγχώνει αυτή η παρουσίαση», «Με στεναχωρεί η απουσία της»; Εγώ παρατηρώ τον εαυτό μου να σκέφτεται έτσι αρκετές φορές. Και τώρα πιθανόν να σκέφτεστε που είναι το περίεργο στις παραπάνω εκφράσεις.

Αν λοιπόν τις αλλάζαμε λίγο, ίσως να βλέπαμε μια μικρή αλλαγή: «Εκνευρίστηκα με τη συμπεριφορά του», «Αγχώνομαι με αυτή την παρουσίαση», «Στεναχωριέμαι με την απουσία της». Πιθανόν βέβαια ακόμα να αναρωτιέστε τι άλλαξε σε αυτές τις φράσεις. Και όμως! Η ευθύνη του συναισθήματος έχει μεταφερθεί κυρίως στον εαυτό, και έχει φύγει από την εκάστοτε συμπεριφορά, παρουσίαση, απουσία κλπ. Άραγε, γιατί είναι αυτό σημαντικό; Γιατί αν όλοι έστω και λίγο σκεφτόμασταν ότι είμαστε κυρίως υπεύθυνοι του εαυτού και των συναισθημάτων μας και σχεδόν καθόλου υπεύθυνοι των περισσότερων εξωτερικών καταστάσεων και γεγονότων, τότε θα μπορούσαμε να αντιδράσουμε καλύτερα σε αυτά που μας συμβαίνουν.

Αν λοιπόν θεωρούσαμε δεδομένο ότι αντιμετωπίζουμε τα γεγονότα με μία συγκεκριμένη στάση με την οποία τα αξιολογούμε, τότε στον πυρήνα αυτής της στάσης, θα βρίσκαμε τις 4 βασικές πεποιθήσεις (Μη Ορθολογικές – Άκαμπτες κατά τον Albert Ellis) που οι περισσότεροι από εμάς έχουμε μάθει να χρησιμοποιούμε και δυσκολεύουν την σκέψη και τη συμπεριφορά μας.

Επομένως, ποιες είναι αυτές και ποιοι είναι οι 4 αντίστοιχοι ευέλικτοι τρόποι σκέψης που θα μας βοηθούσαν να είμαστε περισσότερο λειτουργικοί και να αντιμετωπίζουμε τα πράγματα ελέγχοντας καλύτερα την δική μας συναισθηματική κατάσταση και τον εαυτό μας;

  • Άκαμπτη πεποίθηση-Απαιτητικότητα: άκαμπτα «πρέπει» που δε επιδέχονται αλλαγή και σχετίζονται συνήθως με επιθυμίες. Παράδειγμα: «Πρέπει οπωσδήποτε να τα καταφέρω σε αυτές τις εξετάσεις», ή «Δε θα έπρεπε σε καμία περίπτωση να μου συμπεριφερθεί με αυτό τον τρόπο».

Ευέλικτες Πεποιθήσεις: «Θα ήθελα να πετύχω σε αυτές τις εξετάσεις αλλά δε χρειάζεται να συμβεί και απαραίτητα αυτό», «Θα ήταν προτιμότερο να μην μου είχε συμπεριφερθεί έτσι, όμως δεν είναι απαραίτητο και να μου συμπεριφερθεί σωστά».

Οι απόλυτες λέξεις και τα «πρέπει» έχουν αντικατασταθεί!

  • Άκαμπτη πεποίθηση-Καταστροφολογία: δηλώνει το πόσο άσχημο είναι να μην γίνουν τα παραπάνω άκαμπτα «πρέπει» όπως ακριβώς είναι επιθυμητά. Παράδειγμα: «Πρέπει οπωσδήποτε να τα καταφέρω σε αυτές τις εξετάσεις, γιατί αν δεν το κάνω θα είναι ό, τι χειρότερο μπορεί να συμβεί», ή «Δε θα έπρεπε σε καμία περίπτωση να μου συμπεριφερθεί με αυτό τον τρόπο, και αυτό ήταν μια ανεπανόρθωτη απογοήτευση για εμένα».

Ευέλικτη πεποίθηση-Μη Καταστροφολογικές Πεποιθήσεις: «Θα ήθελα να πετύχω σε αυτές τις εξετάσεις, αν όμως δε το κάνω, θα είναι σίγουρα άσχημο ΑΛΛΑ όχι ό,τι χειρότερο θα μπορούσε να συμβεί» ή «Θα ήταν προτιμότερο να μην μου είχε συμπεριφερθεί έτσι, και είναι πολύ δυσάρεστο που το έκανε αλλά δεν είναι και το τέλος του κόσμου». Αποδεχόμαστε την οποιαδήποτε άσχημη συνθήκη και αναγνωρίζουμε πως είναι δυσάρεστη, όμως απορρίπτουμε την απόλυτη καταστροφή!

  • Άκαμπτη πεποίθηση-Χαμηλές ψυχολογικές αντοχές: οι πεποιθήσεις εδώ σχετίζονται με την ικανότητα μας να αντέχουμε και να διαχειριζόμαστε τα γεγονότα που έρχονται. Όταν συνδέονται με τα παραπάνω άκαμπτα «πρέπει», έχουν μία τέτοια μορφή: «Πρέπει οπωσδήποτε να τα καταφέρω σε αυτές τις εξετάσεις, και αν δεν το κάνω δεν θα το αντέξω με τίποτα», ή «Δε θα έπρεπε σε καμία περίπτωση να μου συμπεριφερθεί με αυτό τον τρόπο και επειδή το έκανε εγώ δεν το αντέχω καθόλου».

Ευέλικτη πεποίθηση-Υψηλές ψυχολογικές αντοχές: «Θα ήθελα να πετύχω σε αυτές τις εξετάσεις, αλλά αυτό δεν είναι απόλυτα απαραίτητο και αν δεν συμβεί μπορώ να το ανεχτώ και αξίζει να το κάνω έτσι ώστε να μπορέσω να το διαχειριστώ χωρίς να αναστατώνομαι για αυτό συνέχεια» ή «Θα ήταν προτιμότερο να μην μου είχε συμπεριφερθεί έτσι, αλλά δυστυχώς το έκανε, και είναι δύσκολο να αντέξω αυτή τη συμπεριφορά αλλά μπορώ να το κάνω γιατί δε θέλω να επηρεαστώ υπερβολικά από αυτό που έκανε και για να μπορέσω να το διαχειριστώ καλύτερα».

Αποδεχόμαστε τη δυσκολία της κατάστασης, κατανοούμε όμως ότι δεν υπάρχει κάτι ανυπόφορο γιατί τελικά θα προσπαθήσουμε για να το δεχτούμε, και αξίζει να το αντέξουμε για να γίνουμε καλύτεροι και να διαχειριζόμαστε τις καταστάσεις αποτελεσματικότερα!

  • Άκαμπτη πεποίθηση- Υποτίμηση εαυτού/άλλων/ζωής: άσχημες και υπερβολικές ιδέες που υιοθετούμε είτε για τον εαυτό μας, είτε για τους άλλους, είτε για τη ζωή μας γενικά, και όταν συνδεθούν με τα παραπάνω άκαμπτα «πρέπει» έχουν μία τέτοια μορφή: «Πρέπει οπωσδήποτε να τα καταφέρω σε αυτές τις εξετάσεις, και αν δεν το κάνω, θα είμαι απλά ένας άχρηστος», ή «Δε θα έπρεπε σε καμία περίπτωση να μου συμπεριφερθεί με αυτό τον τρόπο και αφού το έκανε του αξίζουν τα χειρότερα γιατί είναι ένας απαράδεκτος άνθρωπος».

Ευέλικτη πεποίθηση-Πεποιθήσεις αποδοχής εαυτού/άλλων/ζωής: «Θα ήθελα να πετύχω σε αυτές τις εξετάσεις, αλλά αν δεν το κάνω αυτό δε με καθιστά έναν άχρηστο, αλλά έναν άνθρωπο που κάνει λάθη και που του επιτρέπεται να έχει αποτυχίες, και αυτή δυστυχώς είναι μία τέτοια φορά» ή «Θα ήταν προτιμότερο να μην μου είχε συμπεριφερθεί έτσι, αλλά δυστυχώς το έκανε, και αυτό δεν τον καθιστά έναν απαράδεκτο άνθρωπο αλλά έναν άνθρωπο που κάνει λάθη και που στη συγκεκριμένη περίπτωση μου συμπεριφέρθηκε άσχημα».

Αξιολογούμε τις συμπεριφορές και τις πράξεις, όχι τους ανθρώπους, και αποδεχόμαστε πως όταν δεν έχουμε αυτό που θέλουμε, αυτό δεν αλλάζει ούτε το δικαίωμα των ανθρώπων να κάνουν λάθη ούτε την πολυπλοκότητα της ζωής!