Αναρωτηθήκατε ποτέ γιατί ένα παιδί επιθυμεί απεγνωσμένα την αγάπη και την προσοχή από τον κακοποιητικό γονέα του; Όσον αφορά τις προσωπικές σας σχέσεις, παρατηρείτε να επιλέγετε συντρόφους με παρόμοια μοτίβα συμπεριφοράς; Μπορεί να μην έχετε συναντήσει ξανά αυτόν τον όρο, αλλά, και στις δύο περιπτώσεις παρατηρούμε σημάδια προσκόλλησης στο τραύμα. Η προσκόλληση στο τραύμα αποτελεί ένα είδος μαθημένου στυλ προσκόλλησης που εκδηλώνεται όταν οι εναλλαγές ανάμεσα στην κακοποίηση και την αγάπη αντικαθιστούν την αγάπη και τη φροντίδα.

Από πού προέρχεται η προσκόλληση στο τραύμα;

Για να δημιουργήσουμε υγιείς σχέσεις ως ενήλικες, χρειάζεται οι πρώτοι δεσμοί με τους γονείς μας να είναι ασφαλείς. Αν όταν έρθουμε στον κόσμο, οι γονείς ικανοποιήσουν τις ανάγκες μας, κάνοντάς μας να νιώθουμε ότι λαμβάνουμε την προσοχή, την φροντίδα που έχουμε ανάγκη καθώς και την άνευ όρων αγάπη, αυτό μας επιτρέπει να σχηματίσουμε υγιείς δεσμούς με τους συντρόφους μας στην ενήλικη ζωή.

Αυτές οι θετικές αλληλεπιδράσεις κι εμπειρίες με τους πλησιέστερους σε εμάς ανθρώπους, τους γονείς μας, μάς επιτρέπουν να μεγαλώνουμε με αυτοπεποίθηση και να ενισχύουμε την αυτοεκτίμησή μας μέρα με τη μέρα. Με άλλα λόγια, μέσω της σχέσης που διαμορφώνουμε με τους γονείς μας, διαμορφώνουμε αντίστοιχα και το πρότυπό μας για το τι είναι υγιές και φυσιολογικό μέσα στις υπόλοιπες διαπροσωπικές σχέσεις.

Ωστόσο, ας υποθέσουμε ότι οι πρώιμες αλληλεπιδράσεις μας σχετίζονται άμεσα με κακοποίηση ή βία, οι οποίες αντιτίθενται σε οποιαδήποτε ενδεδειγμένη πράξη στοργής. Ως εκ τούτου, και δεδομένου ότι είμαστε και στην παιδική ηλικία και δεν μπορούμε να επεξεργαστούμε σε βάθος τις προσλαμβάνουσες, αρχίζουμε να συνδέουμε την αγάπη με την κακοποίηση. Οι καταχρηστικές σχέσεις κανονικοποιούνται για εμάς. Είναι, λοιπόν, το τραύμα που μας συνδέει με τους σημαντικούς άλλους, όχι η αγάπη. Ωστόσο, εξακολουθούμε να ζητάμε αγάπη και προσοχή από το άτομο που μας κακοποιεί, επειδή αυτό έχουμε ανάγκη ως παιδιά.

Εάν δεν έχετε βιώσει ποτέ τέτοιου είδους εναλλαγές κακοποίησης – αγάπης, είτε ως παιδί είτε ως ενήλικας, είναι δύσκολο να κατανοήσετε την προσκόλληση στο τραύμα. Ίσως, για εσάς, θα έχει περισσότερο νόημα να κατανοήσετε ότι οι άνθρωποι έχουν την πρωταρχική επιθυμία να σχηματίσουν δεσμούς με άλλους, είτε αυτοί οι δεσμοί είναι υγιείς είτε είναι καταχρηστικοί. Αυτή η προσκόλληση είναι απαραίτητη για την επιβίωσή μας. Με τον όρο επιβίωση αναφερόμαστε στο αρχέγονο ένστικτο του ανθρώπου και κάθε ζώντος οργανισμού για να παραμείνει στη ζωή. Ωστόσο, τα χαρακτηριστικά του κάθε δεσμού και οι σημαίνουσες που θα λάβει το παιδί για το τι σημαίνει προσκόλληση και πώς μπορεί να επιτευχθεί, καθορίζεται από τον τρόπο που οι γονείς θα συσχετιστούν με το παιδί.

Ως αποτέλεσμα, από παιδιά μαθαίνουμε τι λειτουργεί και τι όχι για την επιβίωσή μας στο εδώ και τώρα. Στη συνέχεια, αυτά τα πρότυπα συμπεριφοράς εδραιώνονται στην ψυχή μας και τα επαναλαμβάνουμε σε μελλοντικές σχέσεις. Αναζητούμε συντρόφους που εμφανίζουν παρόμοια χαρακτηριστικά με τους γονείς μας.

Πώς προκύπτει η προσκόλληση στο τραύμα;

Η προσκόλληση στο τραύμα συμβαίνει όταν δύο άτομα αντιμετωπίζουν αυξανόμενες, έντονες, επικίνδυνες και τρομακτικές καταστάσεις μαζί. Στις καταστάσεις που εναλλάσσεται η κακοποίηση με την αγάπη, ο κακοποιητικός σύντροφος γίνεται σκληρός και απότομος, αλλά και στη συνέχεια εναλλάσσει αυτήν την συμπεριφορά του με αγάπη και καλοσύνη.

Από την άλλη πλευρά, ο σύντροφος που βιώνει αυτήν την εναλλαγή, τείνει να προσκολλάται σε αυτή τη «μικρή δόση καλοσύνης». Παρά τη συντριπτική σκληρή και κακοποιητική συμπεριφορά του συντρόφου του, εκείνος τείνει να βλέπει και να υπερεκτιμά τα ψήγματα καλοσύνης και αγάπης που λαμβάνει.

Σημάδια που αποδεικνύουν ότι συγχέετε την κακοποίηση με την αγάπη
Πιστεύετε ότι εσείς φταίτε που εκείνοι είναι κακοποιητικοί

Αν πιστεύετε ότι εσείς ευθύνεστε για τη συμπεριφορά του, τότε ίσως θα σκεφτείτε με κάποιον από τους παρακάτω τρόπους:

– Αν μαγειρέψετε το δείπνο όπως του αρέσει, ίσως να μην σας επιτεθεί λεκτικά.

– Ίσως αν είχατε καλύτερους βαθμούς, τότε οι γονείς σας δεν θα σας κατηγορούσαν για όλες τις θυσίες που κάνανε εξαιτίας σας και πήγανε χαμένες.

Νομίζετε ότι σας επικρίνουν μόνο επειδή θέλουν να σας βοηθήσουν

Ωστόσο, η συνεχής απογοήτευση ή οι υποτιμήσεις σας μπροστά σε άλλους δεν είναι εποικοδομητική κριτική. Ειδικά αν σας κάνει να νιώθετε άχρηστοι. Σε μια υγιή σχέση, ο σύντροφός σας θα σας ενθαρρύνει, δεν θα σας υποτιμά.

Σταματάτε να εκφράζετε τα αληθινά σας συναισθήματα

Στην αρχή της σχέσης σας, νιώθατε ισότιμος με το σύντροφό σας. Θα συζητούσατε με τον σύντροφό σας και θα εκφραζόσασταν. Τώρα όμως παραμένετε σιωπηλοί. Δεν θέλετε να εμπλακείτε σε έναν ακόμα καβγά.

Βάζετε τις επιθυμίες και τις ανάγκες τους πάνω από τις δικές σας

Σκέφτεστε πάντα πριν από εκείνον τι θα του άρεσε να φάει και σπεύδετε να το ετοιμάσετε; Επιλέγετε ποια ταινία θα παρακολουθήσετε μαζί με βάση το στυλ των ταινιών που αρέσουν μόνο σε εκείνον;

Αποφεύγετε ακόμα και το παραμικρό μικρό πράγμα που μπορεί να τους θυμώσει;

Σε αυτήν την περίπτωση θα παρατηρήσετε τον εαυτό σας ότι προσπαθείτε να πατρονάρετε οποιαδήποτε συμπεριφορά σας μπορεί να τον ενοχλήσει έτσι ώστε να μην την κάνετε, με αποτέλεσμα να χάνετε τον εαυτό και τον αυθορμητισμό σας.

Μειώνετε τα πρότυπά σας για να είστε με αυτό το άτομο

Μειώνετε ή αλλάζετε τις στάσεις και τις αρχές σας μόνο και μόνο για να μπορείτε να είστε με αυτό το άτομο. Μειώνετε τις απαιτήσεις σας για να μπορείτε να βρίσκετε νόημα στη σχέση, παραγνωνίζοντας έτσι εντελώς τις ανάγκες σας.

Νομίζετε ότι μπορείτε να τον αλλάξετε

Στην αρχή της σχέσης, τα πράγματα είναι τόσο διαφορετικά. Οι κακοποιητικοί σύντροφοι, δείχνουν ότι είναι καλοί, φροντιστικοί με εσάς. Όταν στην πορεία αυτό αλλάζει, εσείς εξακολουθείτε να πιστεύετε ότι θα καταφέρετε να φέρετε πίσω τα καλά χαρακτηριστικά του ατόμου, ότι θα του ξαναβγάλετε τον καλό του εαυτό. Αλλά ίσως ο εαυτός αυτός να μην υπάρχει.

Αισθάνεστε τυχεροί που μένει μαζί σας

Εδώ το πρόβλημα δεν βρίσκεται μόνο στην παρούσα σχέση, αλλά και σε όλες τις προηγούμενες, με κυρίαρχη την μητρική, που με κάποιον τρόπο σας πέρασε υπόγεια το νόημα ότι δεν αξίζετε να αγαπηθείτε. Οι κακοποιητικοί σύντροφοι είναι ικανοί να αναγνωρίζουν τα άτομα που είναι ευάλωτα σε αυτό το επίπεδο.

Τους υπερασπίζεστε στους άλλους ανθρώπους

Μια ενδεικτική συμπεριφορά προσκόλλησης στο τραύμα είναι όταν τους προστατεύετε ή δικαιολογείτε τη συμπεριφορά τους. Για παράδειγμα, η οικογένειά σας μπορεί να ανησυχεί ή οι φίλοι σας να σας παροτρύνουν να φύγετε από τη σχέση. Όμως εσείς τους υποστηρίζετε. Έχετε έτοιμες δικαιολογίες. Ήταν η άσχημη παιδική τους ηλικία. Δεν είναι πάντα έτσι. Εσείς φταίτε όταν ξεκινάνε τον καβγά.

Τελικές σκέψεις

Μόνο μέσω της κατανόησης της περίπλοκης σχέσης μεταξύ του κακοποιητικού συντρόφου και του θύματος μπορούμε να αρχίσουμε να αναιρούμε τις αρνητικές συνέπειες της προσκόλλησης στο τραύμα. Μόνο προσπαθώντας να δούμε τι συνδέει τα θύματα με τους κακοποιητικούς συντρόφους τους, μπορούμε να τους βοηθήσουμε να απελευθερωθούν από τα δεσμά της κακοποίησης.