Όλοι βιώνουμε άγχος στη ζωή μας και πολλοί από εμάς προσπαθούμε να μειώσουμε τις επιπτώσεις του στρες επειδή πιστεύουμε ότι μας κάνει κακό. Ωστόσο, το άγχος, σε κάποιες περιπτώσεις, μπορεί να είναι πραγματικά ωφέλιμο. Μπορεί να μας παρακινήσει να κάνουμε πράγματα, ενώ παράλληλα παρέχει σημαντικά οφέλη στην υγεία μας. Το μυστικό είναι να εξασφαλίσουμε μια ισορροπία στο άγχος που βιώνουμε, δηλαδή να το διατηρούμε στα επίπεδα αυτά που απαιτούνται για να μας παρακινεί, αλλά όχι να μας κατακλύζει και να βιώνουμε επιζήμιες καταστάσεις για την υγεία μας.

Τι είναι το άγχος;

Το άγχος είναι ο τρόπος με τον οποίο ο οργανισμός μας αντιδρά σε οποιαδήποτε απειλή προς αυτόν. Όταν αντιμετωπίζετε ένα κίνδυνο ή πρέπει να διαχειριστείτε κάτι αμέσως, προετοιμάζετε το σώμα σας απελευθερώνοντας ορμόνες του στρες όπως η αδρεναλίνη, η νορεπινεφρίνη και η κορτιζόλη. Αυτή η συνθήκη είναι γνωστή ως «πάλη ή φυγή» (fight or flight).

Φυσικά, αυτό μερικές φορές μπορεί να μην είναι καλό, καθώς μπορεί να προετοιμαστούμε πλήρως για μία απειλή που τελικά δεν ισχύει ή δεν έχει την ένταση που αναμέναμε. Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις, οι επιπτώσεις του στρες μπορεί να αποδειχθούν πολύ ωφέλιμες. Για παράδειγμα, το άγχος είναι απαραίτητο σε μια απειλητική για τη ζωή κατάσταση, όπου πρέπει να ξεφύγουμε ή να υπερασπιστούμε τους εαυτούς μας. Αλλά μπορεί επίσης να ενισχύσει τα κίνητρά μας και να μας ωθήσει να κάνουμε πράγματα.

Οι ορμόνες που εκκρίνονται τη στιγμή που βιώνουμε άγχος μας βοηθούν να είμαστε πιο επιφυλακτικοί, εστιασμένοι και ενεργητικοί. Το στρες είναι, ουσιαστικά, απαραίτητο για εμάς. Γιατί άλλωστε να σηκωνόμασταν από τον καναπέ και να μελετούσαμε για μια εξέταση αν δεν υπήρχαν οι επιπτώσεις του στρες;

Παρακάτω περιγράφονται μερικές από τις θετικές επιδράσεις του άγχους, όταν δεν το βιώνουμε σε υπερβολικό βαθμό. Έτσι λοιπόν, το ελεγχόμενο άγχος:

Βελτιώνει τη γνωστική λειτουργία

Μελέτες έχουν δείξει ότι ένα μέτριο επίπεδο άγχους μπορεί να ενισχύσει το πνευματικό μας δυναμικό. Αυτό οφείλεται στο ότι ενισχύει τις συνδέσεις μεταξύ των νευρώνων στον εγκέφαλο. Οι αλλαγές που πραγματοποιούνται στον εγκέφαλο όταν βιώνουμε ελεγχόμενο άγχος, μπορούν να έχουν ως αποτέλεσμα τη βελτίωση της μνήμης και την ενίσχυση της προσοχής, βοηθώντας μας  έτσι να είμαστε πιο παραγωγικοί.

Ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα

Όπως αναφέραμε και παραπάνω, το στρες μας προστατεύει από τις απειλές. Έτσι λοιπόν, το άγχος μπορεί επίσης να συμβάλλει θετικά στην καταπολέμηση των λοιμώξεων. Η εμπειρία ενός μέτριου επιπέδου στρες διεγείρει την απελευθέρωση μιας χημικής ένωσης  που ονομάζεται ιντερλευκίνη η οποία δίνει στο ανοσοποιητικό σύστημα μια ώθηση. Έτσι το μέτριο άγχος θα μπορούσε να μας βοηθήσει να αποφύγουμε ακόμη και ένα κρυολόγημα! Παρόλα αυτά, έχει αποδειχθεί ότι το χρόνιο στρες αυξάνει τη φλεγμονή και παρεμποδίζει την ομαλή λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.

Κάνει καλό στην καρδιά

Μελέτες έχουν δείξει ότι μια μέτρια ποσότητα στρες μπορεί να είναι ευεργετική για την καρδιά σας. Σε μια μελέτη, οι ερευνητές παρακολούθησαν ασθενείς που βιώνουν υψηλά, μέτρια και χαμηλά επίπεδα στρες πριν από τη χειρουργική επέμβαση, και διαπίστωσαν ότι εκείνοι με μέτρια επίπεδα στρες ανέκαμψαν ταχύτερα από εκείνους με υψηλά ή χαμηλά επίπεδα.

Συμβάλλει στην ψυχική υγεία

Τα μέτρια επίπεδα άγχους μπορούν να ενισχύσουν την ψυχική μας υγεία. Αποτελούν πρακτική εξάσκηση, βοηθώντας μας να αντιμετωπίσουμε πιο αποτελεσματικά τα σοβαρά αγχωτικά γεγονότα που συμβαίνουν στη ζωή μας. Οι ερευνητές της UCLA διαπίστωσαν ότι οι άνθρωποι με ιστορικό κάποιων αντιξοοτήτων ζωής έχουν καλύτερα αποτελέσματα, όσον αφορά την ψυχική υγεία και ευεξία, συγκριτικά με ανθρώπους που βίωσαν σοβαρές αντιξοότητες ή ανθρώπους χωρίς ιστορικό αντιξοότητας.

Βοηθά στην ανάπτυξη του εμβρύου κατά την εγκυμοσύνη

Πολλές γυναίκες ανησυχούν ότι αν βιώσουν άγχος όταν είναι έγκυες, αυτό μπορεί να βλάψει τα μωρά τους. Ενώ το χρόνιο άγχος ή το τραύμα μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις, τα καλά νέα είναι ότι το φυσιολογικό καθημερινό άγχος δεν προκαλεί βλάβη και μπορεί μάλιστα να είναι ωφέλιμο.

Μια μελέτη στο Πανεπιστήμιο John Hopkins ακολούθησε 137 γυναίκες από τη μέση εγκυμοσύνη έως ότου τα παιδιά τους γίνουν δύο χρονών. Διαπίστωσαν ότι τα μωρά που γεννήθηκαν από μητέρες που εμφάνισαν ήπιο έως μέτριο άγχος κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης παρουσίαζαν πιο προηγμένη ανάπτυξη από τα μωρά που γεννήθηκαν από μη αγχωμένες μητέρες.

Συμπερασματικά

Καταλαβαίνουμε, λοιπόν, ότι το άγχος δεν είναι κακό και οι επιδράσεις του ελεγχόμενου στρες μπορεί να είναι πολύ θετικές για την υγεία μας. Το μυστικό είναι να διατηρήσουμε τα επίπεδα άγχους σε φυσιολογικά όρια. Για όσους είναι δύσκολο να αναγνωρίσουν ποιο επίπεδο στρες είναι πολύ υψηλό, τα παρακάτω συμπτώματα θα βοηθήσουν να συνειδητοποιήσετε πότε τα επίπεδα στρες παρεκκλίνουν του φυσιολογικού.

  • Χρόνια κόπωση
  • Κατάθλιψη
  • Αδυναμία συγκέντρωσης ή ολοκλήρωσης εργασιών
  • Συχνές ασθένειες
  • Αυτοάνοσο νόσημα
  • Πόνοι
  • Ανησυχία
  • Ευερέθιστη διάθεση
  • Δυσκολία στον ύπνο ή αυξημένη επιθυμία για ύπνο
  • Υπέρ ή υπό- τονική διάθεση

Αν και το στρες είναι απαραίτητο για την επιβίωση, σε αρκετές περιπτώσεις μπορεί να επιφέρει πολύ βλαβερές συνέπειες. Το μακροχρόνιο στρες μπορεί να προκαλέσει άγχος, κατάθλιψη, χρόνια κόπωση, υψηλή αρτηριακή πίεση και καρδιακά προβλήματα.